1. IST en SOLL
Het verschil is het formaat. Niet een nieuw ICT-project. Zolang stukken in gesloten bestanden zitten, blijft de organisatie afhankelijk. Als de collectie open en leesbaar is, kan ze zelf zoeken, reconstrueren en verantwoorden.
IST — hoe het nu is
- Stukken zitten in Word, PDF en andere gesloten formaten.
- Opslaan, begrijpen of doorzoeken vraagt de software van de leverancier.
- Zoeken is graafwerk. Overtypen. Wachten.
- Woo, herstel en crisisdossiers zijn symptomen: de stukken bestaan, het formaat houdt ze gevangen.
- Data en weergave zitten vast. Dat is lock-in.
SOLL — hoe het is na informatieautonomie
- De collectie staat op het eigen netwerk, in een open, leesbaar formaat.
- Markdown is één mogelijke vorm. Elke computer leest het.
- Informatie is eenduidig doorzoekbaar en herbruikbaar.
- Scheiding van data en weergave: Word of PDF pas bij inzage.
- Besluiten, notities en correspondentie zijn direct te vinden.
- Actieve openbaarmaking (Woo) wordt mogelijk — als de collectie leesbaar is.
Van IST naar SOLL
1
Afhankelijkheid
Propriëtaire lagen op publieke gegevens
Gesloten · niet doorzoekbaar
→
2
Leesbare collectie
Eén doorzoekbare informatiebasis
Open formaat · eigen netwerk
→
3
Informatieautonomie
Zelf lezen, zoeken en verantwoorden
Vendor-onafhankelijk
Woo-afhandeling is één gezicht van hetzelfde tekort. Het formaat is de breuk.
2. Het formaat is de breuk
Woo is geen apart probleem. Het is het gezicht van informatieafhankelijkheid: niemand kan reconstrueren wat er wél lag. De stukken bestaan. Het doorzoeken is onmogelijk zolang het formaat gesloten is.
Woo
Openbaar maken begint bij vinden. Vraag, besluit en stukken horen bij elkaar — met bron.
Vertrouwen
Actieve openbaarmaking wordt mogelijk als de collectie leesbaar is. Reconstructie uit de stukken zelf.
Toekomst
Geen vendor lock-in. Open, machineleesbare gegevens blijven toegankelijk. Dat is ook de voeding voor interne AI.
3. Markdowner is de SOLL in werking
Aslander benoemt het formaat als grondoorzaak. Markdowner is de werkende realisatie van die voorwaarde: conversie, OCR, transcriptie, zoeken en vragen — lokaal, met bron. Geen belofte. Software die draait.
Kern. IST is lock-in: gesloten formaten, niet doorzoekbaar, afhankelijk van de leverancier. SOLL is een leesbare collectie op het eigen netwerk: open formaat, doorzoekbaar, zelf te verantwoorden. De overstap is geen ICT-project. Het is het formaat. Markdowner laat zien dat het al kan: zeven demo-omgevingen, 29.191 bestanden, 38 miljoen woorden, ongeveer 72.500 e-mails zoekbaar.
Bronnen
Visie en kostenonderzoek — Martijn Aslander
Het begrip informatieautonomie is van Martijn Aslander. Markdown is in dat onderzoek een voorbeeld van een open formaat. Deze case gaat over uniforme gegevensontsluiting: IST versus SOLL. Zijn maatschappelijke kosten staan op zijn site, niet op deze pagina.
Neem contact op
Aslanders kostenpagina